Từ dữ liệu hành trình đến quyết định vận hành

Triển lãm Quốc tế Logistics Việt Nam lần thứ 4 (VILOG 2026) diễn ra từ ngày 30/7 đến 1/8/2026 tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh. Với chủ đề “Kiến tạo thông minh và bền vững”, sự kiện quy tụ 450 doanh nghiệp đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, trưng bày tại hơn 550 gian hàng. Trong nhóm giải pháp công nghệ được giới thiệu, số hóa hoạt động vận tải và bảo đảm an toàn thông tin là hai nội dung đáng chú ý.
 

Tại triển lãm, Hanel giới thiệu hướng tiếp cận quản lý logistics dựa trên bản đồ số, dữ liệu lớn và dữ liệu thu nhận từ thiết bị giám sát hành trình GPS. Về nguyên tắc, dữ liệu vị trí, tốc độ, thời gian dừng, lộ trình và trạng thái phương tiện có thể được tổng hợp trên một nền tảng điều hành để hỗ trợ theo dõi đội xe theo thời gian thực, phát hiện bất thường và phân tích hiệu quả khai thác.

Tuy nhiên, hiển thị vị trí phương tiện mới là bước đầu của số hóa. Để dữ liệu tạo ra giá trị, doanh nghiệp cần chuẩn hóa mã phương tiện, tuyến đường, điểm giao nhận và trạng thái đơn hàng; đồng thời kết nối dữ liệu hành trình với hệ thống quản lý vận tải, kho hàng, đơn hàng và chăm sóc khách hàng. Khi các nguồn dữ liệu được liên thông, bộ phận điều hành mới có thể so sánh kế hoạch với thực tế, nhận cảnh báo chậm tiến độ và điều chỉnh phương án vận chuyển kịp thời.

Phân tích dữ liệu cũng cần gắn với những chỉ số có thể đo lường, chẳng hạn tỷ lệ giao hàng đúng thời gian, hệ số sử dụng phương tiện, quãng đường xe chạy rỗng, thời gian chờ tại điểm giao nhận và chi phí trên mỗi đơn vị hàng hóa.

An toàn thông tin phải được thiết kế cùng hệ thống số

Khi phương tiện, kho hàng, ứng dụng điều hành và hệ thống của đối tác được kết nối, phạm vi cần bảo vệ cũng mở rộng. Sự cố không chỉ gây lộ dữ liệu khách hàng hoặc thông tin hành trình mà còn có thể làm gián đoạn giao nhận, sai lệch lệnh điều phối và ảnh hưởng đến hoạt động của chuỗi cung ứng.

Theo thông tin Hanel công bố tại VILOG 2026, nhóm dịch vụ an toàn thông tin dành cho doanh nghiệp logistics bao gồm phát hiện sớm nguy cơ, giám sát hệ thống, theo dõi liên tục và hỗ trợ ứng phó sự cố. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu chuyển từ xử lý bị động sang giám sát thường xuyên.

Đối với doanh nghiệp logistics, an toàn thông tin nên được tổ chức theo nhiều lớp: kiểm kê tài sản số; phân quyền truy cập theo vai trò; xác thực mạnh; phân tách mạng vận hành và mạng văn phòng; mã hóa dữ liệu khi truyền và lưu trữ; sao lưu, phục hồi; giám sát nhật ký; cùng quy trình ứng phó sự cố được diễn tập định kỳ. Nhà cung cấp công nghệ và doanh nghiệp sử dụng dịch vụ cũng cần xác định rõ trách nhiệm xử lý dữ liệu, thời gian cảnh báo, cơ chế phối hợp khi xảy ra sự cố và yêu cầu bảo mật đối với bên thứ ba.

Kết nối hạ tầng vật lý với hạ tầng dữ liệu

Bên cạnh các giải pháp số, Hanel giới thiệu dự án Cảng cạn ICD Cổ Bi tại khu vực Cổ Bi, Hà Nội, có quy mô 47,2 ha. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, dự án được thiết kế với công suất thông quan 380.000 TEU mỗi năm ở giai đoạn 1 và 760.000 TEU mỗi năm sau giai đoạn 2, cung cấp các dịch vụ kho vận, lưu kho, phân phối và dịch vụ phụ trợ.
 

Một trung tâm logistics có quy mô lớn chỉ vận hành hiệu quả khi hạ tầng vật lý được kết nối với hạ tầng dữ liệu. Nhu cầu đặt ra gồm quản lý cổng ra vào, bãi container, vị trí hàng hóa, kho lạnh, lịch phương tiện, chứng từ và trao đổi dữ liệu với doanh nghiệp vận tải, chủ hàng và cơ quan quản lý. Vì vậy, chuyển đổi số không nên được triển khai như những phần mềm rời rạc mà cần dựa trên kiến trúc tổng thể, chuẩn dữ liệu và khả năng kết nối giữa các hệ thống.

Ở góc độ đổi mới sáng tạo, giá trị không nằm ở việc sử dụng nhiều công nghệ nhất mà ở khả năng thiết kế lại quy trình. Bản đồ số, dữ liệu lớn, cảm biến và nền tảng giám sát chỉ phát huy hiệu quả khi giúp giảm thao tác thủ công, hạn chế nhập liệu lặp lại, rút ngắn thời gian xử lý và tạo ra dữ liệu đủ tin cậy cho quyết định vận hành.

Từ trình diễn công nghệ đến hiệu quả có thể kiểm chứng

Việc giới thiệu giải pháp tại triển lãm là bước kết nối công nghệ với nhu cầu thị trường. Để chuyển từ trình diễn sang ứng dụng, doanh nghiệp logistics cần bắt đầu từ một bài toán cụ thể, lựa chọn quy mô thử nghiệm phù hợp và xác định chỉ số trước - sau. Chẳng hạn, một dự án tối ưu điều hành đội xe có thể được đánh giá qua tỷ lệ giao đúng hẹn, thời gian xe chờ, mức sử dụng phương tiện và số sự cố vận hành; một dự án an toàn thông tin có thể theo dõi thời gian phát hiện, thời gian ứng phó, tỷ lệ xử lý cảnh báo và khả năng phục hồi dịch vụ.

Quá trình triển khai cũng cần chú trọng chất lượng dữ liệu, khả năng tích hợp, năng lực của người sử dụng và chi phí vận hành sau đầu tư. Công nghệ chỉ tạo ra chuyển đổi khi người điều hành tin cậy dữ liệu, quy trình được điều chỉnh tương ứng và trách nhiệm ra quyết định được xác định rõ.

Trường hợp các giải pháp được Hanel giới thiệu tại VILOG 2026 cho thấy hai yêu cầu không thể tách rời của logistics hiện đại: khai thác dữ liệu để nâng cao hiệu quả vận hành và bảo vệ hệ thống số để duy trì tính liên tục của chuỗi cung ứng. Đây cũng là hướng nội dung cần được làm rõ hơn bằng các dự án thử nghiệm, số liệu đánh giá và kết quả ứng dụng thực tế trong giai đoạn tiếp theo./.
 

Tác giả: Hữu Bằng
Nguồn: Tạp chí Khoa học & Công nghệ VN